शांती स्वरूप भटनागर

  एक प्रतिष्ठीत भारतीय शास्त्रज्ञ होते. भारतीय अंतराळ कार्यक्रम उल्लेखनीय...

◆सन्मान :~ पद्मविभूषण (1954), ओबीई (1936),  नाइटहुड (1941)

●जन्म :~ २१ फेब्रुवारी १९८४,शहापूर , ब्रिटिश भारत

●मृत्यू :~ १ जानेवारी १९५५,नवी दिल्ली ,

◆क्षेत्र :~रसायनशास्त्र

◆संस्था :~ कौन्सिल ऑफ सायंटिफिक अँड इंडस्ट्रियल रिसर्च

◆शिक्षण :~ पंजाब युनिव्हर्सिटी

युनिव्हर्सिटी  कॉलेज , लंडनवैद्यकीय ◆सल्लागार :~ फ्रेडरिक जी. डोनाण

◆प्रसिद्धी :~ भारतीय अंतराळ कार्यक्रम उल्लेखनीय

◆सन्मान :~ पद्मविभूषण (1954), ओबीई (1936),  नाइटहुड (1941)

    ★ सर शांतिस्वरूप भटनागर ★

   एक प्रतिष्ठीत भारतीय शास्त्रज्ञ होते.भारतात पदव्युत्तर पदवी पूर्ण केल्यानंतर, ते संशोधन सहभागिता  इंग्लंडला गेले . १९२१ मध्ये,  युनिव्हर्सिटी कॉलेज, लंडनमधून त्यांनी विज्ञान विषयात पदवी प्राप्त केली  आणि प्रोफेसर फ्रेडरिक जी. डोना, रसायनशास्त्राच्या देखरेखीखाली त्यांना पदवी प्राप्त केली. भारतात परतल्यावर, त्यांनी प्रोफेसर बनारस हिंदू विद्यापीठातीलप्राध्यापकांकडून निमंत्रण प्राप्त केले. १९४१ मध्ये ब्रिटीश सरकारने त्यांच्या संशोधनासाठी त्यांना नाइटहुड पुरस्कार दिला गेला. १८ मार्च १९४३ रोजी त्यांना रॉयल सोसायटीचे फेलो म्हणून निवडले गेले. त्यांचे संशोधन विषय अमेलन, कोलिअइड्स आणि इंडस्ट्रियल केमिस्ट्री होते. परंतु त्यांचे मूळ योगदान चुंबकीय- रसायनशास्त्राच्या क्षेत्रात होते.  ते रासायनिक अभिक्रियाविषयी अधिक जाणून घेण्यासाठी  मॅग्नेटिझम  एक साधन म्हणून वापरले होते त्यांनी प्रा. आर. एन. माथुरसह भटनागर-माथुर इंटरफेयरान्स बॅलेंसचे भाषांतर केले जे नंतर एका ब्रिटिश कंपनीने तयार केले. त्यांनी 'सॉंगर कुलोगी' नावाचे एक सुंदर गाणेही तयार केले. हे विद्यापीठात कार्यक्रम आधी वापरले गेले आहे.

   भारताचे पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू वैज्ञानिक प्रसार एक समर्थ समर्थक होते. भारतीय स्वातंत्र्य नंतर वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदेच्या  स्थापना (CSIR), श्री भटनागर यांच्या अध्यक्षतेखाली करण्यात आली. त्यांना सीएसआयआरचे प्रथम सरचिटणीस बनविण्यात आले. त्यांना "संशोधन प्रयोगशाळांचे जनक" म्हटले जाते आणि भारतातील अनेक प्रमुख रासायनिक प्रयोगशाळांच्या स्थापनेसाठी त्यांची आठवण आहे. त्यांनी भारतातील एकूण बारा राष्ट्रीय प्रयोगशाळांची स्थापना केली, ज्यात मुख्य आहेत :--

◆केंद्रीय खाद्य प्रसंस्करण तंत्रज्ञान , म्हैसूर ,

◆राष्ट्रीय रासायनिक प्रयोगशाळा पुणे ,

◆नॅशनल फिजिक्स प्रयोगशाळा, नवी दिल्ली

◆नॅशनल मेटलर्जिकल लॅबोरेटरी, जमशेदपूर

◆केंद्रीय इंधन संस्था , धनबाद इ.

    त्यांच्या मृत्यूनंतर, सीएसआयआरने या संदर्भात वैज्ञानिकांचा सन्मान केला; भटनागरने या पुरस्काराची सुरुवात केली. विज्ञान आणि अभियांत्रिकी क्षेत्रात शांतिस्वरूप भटनागर यांना पद्मभूषण लाबहाल करण्यात आले.