कार्य, ऊर्जा व शक्ती – प्रश्नोत्तर संच

  शिक्षक पात्रता परीक्षा (TET) अभ्यासक्रमानुसार सर्व मुद्द्यानुसार संभाव्य प्रश्नांचा सराव करण्यासाठी क्लिक करा...

ऊर्जा म्हणजे काय?

उत्तर: कार्य करण्याची क्षमता म्हणजे ऊर्जा.

ऊर्जेचे SI एकक काय आहे?

उत्तर: जौल (Joule)

ऊर्जेचे प्रकार किती आहेत?

उत्तर: मुख्य दोन – स्थितिज ऊर्जा व गतिज ऊर्जा.

स्थितिज ऊर्जा म्हणजे काय?

उत्तर: वस्तूच्या स्थानामुळे किंवा स्थितीमुळे निर्माण झालेली ऊर्जा.

स्थितिज ऊर्जेचे सूत्र काय आहे?

उत्तर: PE = mgh

गतिज ऊर्जा म्हणजे काय?

उत्तर: वस्तूच्या गतीमुळे असलेली ऊर्जा.

गतिज ऊर्जेचे सूत्र काय आहे?

उत्तर: KE = ½ mv²

वस्तू जमिनीपासून उंचीवर नेल्यावर कोणती ऊर्जा वाढते?

उत्तर: स्थितिज ऊर्जा

धावणाऱ्या चेंडूमध्ये कोणती ऊर्जा असते?

उत्तर: गतिज ऊर्जा

ऊर्जेच्या रूपांतराचा नियम काय सांगतो?

उत्तर: ऊर्जा कधी निर्माण किंवा नष्ट होत नाही, ती फक्त एका रूपातून दुसऱ्या रूपात बदलते.

यंत्रांमध्ये ऊर्जा हरवते त्याचे मुख्य कारण काय आहे?

उत्तर: घर्षण

कार्य म्हणजे काय?

उत्तर: जेव्हा एखाद्या वस्तूवर बल लावल्यामुळे वस्तूचे विस्थापन होते तेव्हा कार्य झाले असे म्हणतात.

कार्याचे सूत्र काय आहे?

उत्तर: W = F × d × cosθ

कार्याचे SI एकक कोणते आहे?

उत्तर: जौल (Joule)

एक जौल कार्याची व्याख्या काय आहे?

उत्तर: जेव्हा 1 न्यूटन बलामुळे वस्तू 1 मीटर अंतराने सरकते तेव्हा केलेले कार्य 1 जौल.

बल आणि विस्थापन यांच्यात 90° कोन असेल तर कार्य किती होईल?

उत्तर: शून्य

सकारात्मक कार्याचे उदाहरण द्या.

उत्तर: गुरुत्वाकर्षणाच्या विरुद्ध वस्तू वर उचलणे.

नकारात्मक कार्याचे उदाहरण द्या.

उत्तर: जमिनीवर स्लाइड करणाऱ्या वस्तूवर घर्षणबलाचे कार्य.

शक्ती म्हणजे काय?

उत्तर: कार्य करण्याचा दर म्हणजे शक्ती.

शक्तीचे सूत्र काय आहे?

उत्तर: P = W ÷ t

शक्तीचे SI एकक काय आहे?

उत्तर: वॅट (Watt)

एक वॅट शक्तीची व्याख्या काय आहे?

उत्तर: जेव्हा 1 जौल कार्य 1 सेकंदात केले जाते तेव्हा शक्ती 1 वॅट असते.

अश्वशक्ती (Horse Power) म्हणजे काय?

उत्तर: इंजिनची शक्ती मोजण्यासाठी वापरलेले एकक.

1 अश्वशक्ती किती वॅटच्या बरोबरीचे आहे?

उत्तर: 746 वॅट

बल आणि विस्थापन एकाच दिशेत असतील तर कार्याचे मूल्य कसे असेल?

उत्तर: सकारात्मक

बल आणि विस्थापन विरुद्ध दिशेत असतील तर कार्याचे मूल्य कसे असेल?

उत्तर: नकारात्मक

गुरुत्वाकर्षण बलाने केलेले कार्य नेहमी कसे असते?

उत्तर: सकारात्मक (जर वस्तू खाली पडत असेल)

स्थितिज आणि गतिज ऊर्जा एकत्रित मिळून काय म्हणतात?

उत्तर: यांत्रिक ऊर्जा

वस्तू खाली पडताना तिच्या ऊर्जेत काय बदल होतो?

उत्तर: स्थितिज ऊर्जा कमी होते, गतिज ऊर्जा वाढते.

वस्तू जमिनीवर आदळण्यापूर्वी एकूण ऊर्जा किती राहते?

उत्तर: स्थिर (समान)

चेंडू वर फेकला तर सर्वोच्च बिंदूवर कोणती ऊर्जा असते?

उत्तर: फक्त स्थितिज ऊर्जा

चेंडू जमिनीवर पडताच कोणती ऊर्जा जास्त असते?

उत्तर: गतिज ऊर्जा

काम करण्यासाठी कोणत्या दोन गोष्टी आवश्यक आहेत?

उत्तर: बल व विस्थापन

जर बल लागू केले तरी विस्थापन झाले नाही तर कार्य होईल का?

उत्तर: नाही

काम न झाल्याचे उदाहरण द्या.

उत्तर: भिंत ढकलणे

शक्ती जास्त असलेला मनुष्य कमी वेळेत अधिक कार्य करू शकतो का?

उत्तर: हो

जर समान कार्य वेगवेगळ्या वेळेत केले, तर कोणत्या व्यक्तीची शक्ती जास्त असेल?

उत्तर: ज्याने कमी वेळेत कार्य केले त्याची.

गाडी उचलणाऱ्या क्रेनमध्ये कोणत्या प्रकारची ऊर्जा कार्य करते?

उत्तर: स्थितिज ऊर्जा

पडणाऱ्या पाण्यातून टर्बाईन चालवून वीज निर्माण केली जाते, ते कोणत्या ऊर्जेचे रूपांतर आहे?

उत्तर: स्थितिज ऊर्जा → गतिज ऊर्जा → विद्युत ऊर्जा

ताणलेल्या धनुष्यबाणात कोणती ऊर्जा साठवलेली असते?

उत्तर: स्थितिज ऊर्जा

सोडलेल्या धनुष्यबाणात कोणती ऊर्जा कार्य करते?

उत्तर: गतिज ऊर्जा

जळत्या इंधनात कोणती ऊर्जा असते?

उत्तर: रासायनिक ऊर्जा

बल्ब पेटवल्यावर ऊर्जा कोणत्या रूपांत बदलते?

उत्तर: विद्युत ऊर्जा → प्रकाश व उष्णता ऊर्जा

उंचावर नेलेला चेंडू खाली पडतो, तेव्हा कोणत्या ऊर्जेचे रूपांतर होते?

उत्तर: स्थितिज ऊर्जेचे गतिज ऊर्जेत रूपांतर

एखादी यंत्रणा 100% कार्यक्षम असू शकते का?

उत्तर: नाही, कारण काही ऊर्जा नेहमी उष्णतेत हरवते

कार्यक्षमता म्हणजे काय?

उत्तर: उपयोगी कार्य ÷ एकूण कार्य × 100

कार्यक्षमता कधी 100% असू शकते?

उत्तर: केवळ काल्पनिक स्थितीत

जर एखाद्या व्यक्तीने 20 सेकंदात 200 जौल कार्य केले, तर त्याची शक्ती किती?

उत्तर: 10 वॅट

❂~✧~~●●★●●~~✧~❂

कार्य, ऊर्जा आणि शक्ती हे विषय कोणत्या शाखेत अभ्यासले जातात?

उत्तर: यांत्रिकी (Mechanics)